Οι 10 πιο αμφιλεγόμενες φανέλες στην ιστορία του Μουντιάλ
Στο ποδόσφαιρο, μια φανέλα μπορεί να προκαλέσει θύελλα πριν καν αρχίσει το παιχνίδι και στην περίπτωσή μας το Μουντιάλ.
Απαγορεύσεις από τη FIFA, πολιτικές αντιδράσεις, σχέδια που θύμιζαν πράγματα που δεν έπρεπε, φανέλες-ολόσωμες φόρμες που εξόργισαν τους κανονισμούς. Αυτό το άρθρο δεν αφορά τις πιο όμορφες φανέλες. Αφορά αυτές που δεν πέρασαν απαρατήρητες.
Το παρόν άρθρο αποτελεί μέρος του αφιερώματος των Betarades για το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Τι κάνει μια φανέλα «αμφιλεγόμενη»;
Δεν αρκεί να είναι άσχημη. Μια φανέλα γίνεται αμφιλεγόμενη όταν σπάει κανόνες, προκαλεί αντιδράσεις ή συνδέεται με κάτι μεγαλύτερο από τον σχεδιασμό. Πολιτισμικοί συμβολισμοί, ιστορικοί συσχετισμοί, κόντρες με τη FIFA, ακόμα και ολόκληρα δικαστήρια.
Οι Betarades μάζεψαν τις 10 πιο αμφιλεγόμενες φανέλες που συνδέθηκαν με Μουντιάλ, είτε επειδή φορέθηκαν στη διοργάνωση, είτε επειδή απαγορεύτηκαν πριν φτάσουν εκεί.
Για αναλυτικό πρόγραμμα αγώνων: Μουντιάλ 2026 – Πρόγραμμα
10. 🇮🇪 Ιρλανδία 1994: Η φανέλα που κανείς δεν ήθελε (Adidas)
Μουντιάλ: ΗΠΑ 1994
Πρόβλημα: Σχεδιασμός, θερμοκρασία, χρώμα
Η Ιρλανδία πήγε στο Μουντιάλ του 1994, στη ζέστη των ΗΠΑ, με μια εναλλακτική λευκή φανέλα που είχε τρεις ξεθωριασμένες πράσινες ρίγες στο κέντρο. Οι παίκτες φαίνονταν ήδη ηλιοκαμένοι και εξαντλημένοι, και η φανέλα τους έκανε να μοιάζουν ακόμα χειρότερα.
Δεν υπήρξε επίσημη απαγόρευση, αλλά η φανέλα εξαφανίστηκε σχεδόν αμέσως μετά το τουρνουά. Κανείς δεν τη θυμόταν θετικά. Μια υπενθύμιση ότι μερικές φορές η αμφιλεγόμενη επιλογή δεν είναι η τολμηρή, αλλά η βαρετή.
Republic of Ireland line up at Giants Stadium prior to facing Italy at USA 1994 World Cup pic.twitter.com/DjHCKJS93O
— FootballRetroPlus (@robertmdaws) January 22, 2021
9. 🏴 Αγγλία 1990: Οι ρόμβοι που κανείς δεν ζήτησε (Umbro)
Μουντιάλ: Ιταλία 1990
Πρόβλημα: Σχεδιασμός
Η Αγγλία έκανε την καλύτερη πορεία της σε ξένο έδαφος μετά το 1966. Ο Γκάσκοϊν έκλαψε, ο Λίνεκερ σκόραρε. Αλλά η φανέλα τους, ένα μείγμα γεωμετρικών ρόμβων σε μπλε αποχρώσεις πάνω σε λευκή βάση, δεν ήταν ανάλογη της πορείας.
Η Umbro είχε αρχίσει να πειραματίζεται με σχέδια που θα γινόντουσαν κανόνας στα ’90s, αλλά αυτή η φανέλα ήταν πολύ νωρίς και πολύ πολύ. Χωρίς τα αποτελέσματα, θα ήταν στη λίστα με τις χειρότερες. Με αυτά, απλά μένει αμφιλεγόμενη.
England 1990 Third by Umbro 🏴
Is this the greatest England shirt ever?
— Classic Football Shirts (@classicshirts) June 13, 2021
8. 🇲🇽 Μεξικό 1998: Ο Αζτέκος θεός στο στομάχι (ABA Sport)
Μουντιάλ: Γαλλία 1998
Πρόβλημα: Σχεδιαστική υπερβολή ή πολιτισμικό σύμβολο;
Στο κέντρο της φανέλας υπήρχε ένα πρόσωπο Αζτέκου θεού, ενσωματωμένο στο σχέδιο με tone-on-tone πράσινο. Από μακριά, σχεδόν δεν φαινόταν. Από κοντά, σε κοιτούσε κατάματα.
Οι κριτικοί τη θεώρησαν υπερβολική, αλλά οι Μεξικανοί τη λάτρεψαν ως φόρο τιμής στην πολιτιστική τους κληρονομιά. Σήμερα θεωρείται ταυτόχρονα μία από τις πιο όμορφες ΚΑΙ πιο αμφιλεγόμενες φανέλες Μουντιάλ. Η γραμμή μεταξύ τόλμης και κιτς είναι λεπτή, και αυτή η φανέλα πατά ακριβώς πάνω της.
Mexico’s home shirt from 1998. A thing of beauty. pic.twitter.com/MKyrv5OPGJ
— 90s Football (@90sfootball) October 12, 2015
7. 🇧🇷 Βραζιλία 1994: Η φορά που η Βραζιλία ήταν βαρετή (Umbro)
Μουντιάλ: ΗΠΑ 1994
Πρόβλημα: Ο κατασκευαστής κατέστρεψε ένα κλασικό
Η Βραζιλία κέρδισε το Μουντιάλ, αλλά η Umbro κατάφερε κάτι που φαινόταν αδύνατο: έκανε τη βραζιλιάνικη φανέλα βαρετή. Η κίτρινη βάση ήταν εκεί, αλλά η εκτέλεση ήταν ανέμπνευστη. Αλληλεπικαλυπτόμενα εθνόσημα στο φόντο, χωρίς ζωντάνια.
Είναι η μόνη φορά στην ιστορία που η Βραζιλία κέρδισε Μουντιάλ χωρίς κανείς να θυμάται τη φανέλα της. Η απόδειξη ότι ακόμα και το πιο θρυλικό κίτρινο χρειάζεται σωστή μεταχείριση.
On this day in 1994, an exciting 17-year-old forward made his international debut for Brazil in a friendly match against Argentina. The Cruzeiro forward went on to have a decent career. pic.twitter.com/kpyxajIIWa
— FootballJOE (@FootballJOE) March 23, 2021
6. 🇩🇪 Γερμανία 2010: Η φανέλα που θύμισε SS (Adidas)
Μουντιάλ: Νότια Αφρική 2010
Πρόβλημα: Πολιτικός συσχετισμός
Η εκτός έδρας φανέλα της Γερμανίας για το 2010 ήταν μαύρη με κάθετες ρίγες. Η βρετανική εφημερίδα Daily Star ισχυρίστηκε ότι ο σχεδιασμός θύμιζε τις στολές των SS του Χίτλερ. Η Adidas απάντησε ότι οι 11 ρίγες συμβολίζουν τους 11 παίκτες και το ομαδικό πνεύμα.
Η σύγκριση ήταν μάλλον υπερβολική, αλλά έδειξε πόσο ευαίσθητο είναι το θέμα του σχεδιασμού όταν πρόκειται για τη Γερμανία.
Κάθε γερμανική φανέλα περνά αυτόματα από ένα φίλτρο ιστορικής ευαισθησίας που δεν αφορά καμία άλλη χώρα στον κόσμο. Η Adidas το ξαναέπαθε το 2024, όταν η γραμματοσειρά του αριθμού 44 στη φανέλα του Euro θύμιζε το σύμβολο SS.
20-year-old Thomas Müller at the World Cup 2010:
v Australia ⚽️🅰️
v Serbia ❌
v Ghana 🅰️
v England ⚽️⚽️🅰️
v Argentina ⚽️
v Uruguay ⚽️6 games, 5 goals & 3 assists. Tournament’s top scorer. His first full pro season. One of the most underrated players in the last decade. 🇩🇪 pic.twitter.com/qykn34V1An
— Football Talent Scout – Jacek Kulig (@FTalentScout) June 10, 2020
5. 🇳🇬 Νιγηρία 2018: Η φανέλα που έσπασε το Internet (Nike)
Μουντιάλ: Ρωσία 2018
Πρόβλημα: Υπερβολική ζήτηση, κοινωνικό φαινόμενο
Τεχνικά, αυτή η φανέλα δεν ήταν αμφιλεγόμενη λόγω σκανδάλου. Ήταν αμφιλεγόμενη γιατί προκάλεσε τέτοια φρενίτιδα που αμφισβήτησε τη σχέση αθλητικής φανέλας και μόδας. Η Nike σχεδίασε ένα τολμηρό πράσινο-λευκό μοτίβο εμπνευσμένο από τις φανέλες του 1994 και τα 3 εκατομμύρια προπαραγγελίες ξεπέρασαν κάθε ρεκόρ.
Την ημέρα κυκλοφορίας, σχηματίστηκαν ουρές χιλιομέτρων στο Λονδίνο και εξαντλήθηκε σε λεπτά. Οι «παραδοσιακοί» οπαδοί ποδοσφαίρου κατηγόρησαν τη φανέλα ότι ήταν «πολύ δυνατή» και ότι μετέτρεψε ένα αθλητικό σύμβολο σε fashion item. Οι υπόλοιποι τη λάτρεψαν. Η συζήτηση δεν τελείωσε ποτέ.
Nike have reportedly received over 3,000,000 orders for Nigeria’s World Cup 2018 kit.
It doesn’t go on sale until next week. 😲 pic.twitter.com/7oCrg9BMHc
— bet365 (@bet365) May 24, 2018
4. 🇦🇷 Αργεντινή 1994: Η απαγορευμένη μαύρη ρίγα (Adidas)
Μουντιάλ: ΗΠΑ 1994
Πρόβλημα: Απαγόρευση από την Αργεντινή Ομοσπονδία
Η Adidas σχεδίασε μια φανέλα για το Μουντιάλ του 1994 με τις κλασικές γαλάζιες-λευκές ρίγες, αλλά πρόσθεσε και μαύρες ρίγες. Ο πρόεδρος της Αργεντινής Ομοσπονδίας, Χούλιο Γκρονδόνα, αρνήθηκε κατηγορηματικά. Η φανέλα δεν φορέθηκε ποτέ σε αγώνα.
Η Adidas είχε ήδη ξεκινήσει την παραγωγή, οπότε ορισμένα κομμάτια κυκλοφόρησαν. Σήμερα, οι αυθεντικές «απαγορευμένες» φανέλες της Αργεντινής 1994 αποτελούν σπάνιο συλλεκτικό αντικείμενο.
Η ειρωνεία; Τέσσερα χρόνια αργότερα, η Reebok έφτιαξε φανέλα με πολύ περισσότερο μαύρο χωρίς κανένα πρόβλημα.
Fernando Redondo (Argentina)
World Cup USA94,
Romania vs Argentina3-2 at Rose Bowl
in Pasadena, Los Angeles, US on Sun 3 July 1994
Photo by Masahide Tomikoshi / TOMIKOSHI PHOTOGRAPHY pic.twitter.com/1y80aGIDYG— tphoto (@tphoto2005) June 1, 2023
3. 🇰🇷 Νότια Κορέα 2002: Η φανέλα του αμφιλεγόμενου Μουντιάλ (Nike)
Μουντιάλ: Κορέα/Ιαπωνία 2002
Πρόβλημα: Η πορεία, όχι η φανέλα
Αυτή η κοραλλί-κόκκινη φανέλα της Nike, με μοτίβα εμπνευσμένα από κορεατική τέχνη, ήταν αντικειμενικά όμορφη. Αλλά συνδέθηκε με ένα τουρνουά γεμάτο αμφισβήτηση: διαιτητικά λάθη που ευνόησαν τη Ν. Κορέα κόντρα σε Ιταλία και Ισπανία, αποκλεισμοί που θεωρήθηκαν σκανδαλώδεις.
Η φανέλα έγινε σύμβολο μιας πορείας που μεγάλο μέρος του ποδοσφαιρικού κόσμου θεωρεί αθέμιτη. Για τους Κορεάτες, αντιπροσωπεύει τις μεγαλύτερες στιγμές τους.
Για Ιταλούς και Ισπανούς, κάτι πολύ διαφορετικό. Η ίδια φανέλα, δύο εντελώς αντίθετες αφηγήσεις.
Throwback to when Perugia player Ahn Jung-hwan knocked Italy out of the 2002 World Cup by scoring the winning goal for South Korea. 🇰🇷
The Perugia owner sacked him the next day, claiming the South Korean ruined Italian football. 🇮🇹
This story 😅🤣 pic.twitter.com/sBFg47L8WI
— Football Factly (@FootballFactly) January 24, 2020
2. 🇨🇲 Καμερούν 2002: Η φανέλα χωρίς μανίκια (Puma)
Μουντιάλ: Κορέα/Ιαπωνία 2002
Πρόβλημα: Η FIFA την απαγόρευσε
Η Puma αποφάσισε ότι τα μανίκια ήταν περιττά. Σχεδίασε μια φανέλα-φανελάκι για το Καμερούν, σαν μπλούζα μπάσκετ. Κανένα εθνικό δεν είχε παίξει ποτέ αμάνικο σε τουρνουά ποδοσφαίρου. Το Καμερούν κέρδισε το Κύπελλο Αφρικής φορώντας την.
Αλλά η FIFA την απαγόρευσε πριν το Μουντιάλ, με δικαιολογία ότι δεν μπορούσαν να κολληθούν τα επίσημα σήματα στα μανίκια (επειδή δεν υπήρχαν μανίκια).
Η Puma πρόσθεσε μαύρα μανίκια και κατέστρεψε τον σχεδιασμό. Σήμερα, η αμάνικη πρωτότυπη έκδοση είναι ένα από τα πιο περιζήτητα συλλεκτικά.
Año 2002. Cuando Puma innovó con Camerún, con una camiseta sin mangas para la Copa de África en Malí. Camerún terminaría ganando esa Copa y pretendía usar la misma camiseta en el Mundial de Corea y Japón 2002. La Fifa lo prohibió y Puma tuvo que improvisar unas mangas negras… pic.twitter.com/VmUKfzYoHv
— Juez Central (@Juezcentral) January 10, 2022
1. 🇨🇲 Καμερούν 2004: Η ολόσωμη φόρμα (Puma)
Μουντιάλ: Σχετικό με τα προκριματικά 2006
Πρόβλημα: Πρόστιμο, αφαίρεση βαθμών, δικαστήριο
Δύο χρόνια μετά τα μανίκια, η Puma και το Καμερούν αποφάσισαν να ανεβάσουν το επίπεδο πρόκλησης. Σχεδίασαν μια ολόσωμη φόρμα, με τη φανέλα και το σορτσάκι ραμμένα μαζί, εμπνευσμένη από τις στολές σπρίντερ στίβου. Πράσινο και κόκκινο, με σχέδια νυχιών λιονταριού.
Ο Σεπ Μπλάτερ εξοργίστηκε: «Ο κανονισμός είναι σαφής. Μία φανέλα, ένα σορτσάκι, μία κάλτσα. Δεν μπορούν να παίξουν ενάντια στους νόμους του παιχνιδιού.» Η FIFA επέβαλε πρόστιμο 154.000 δολαρίων και αφαίρεσε 6 βαθμούς από τα προκριματικά του Μουντιάλ 2006. Η Puma μήνυσε τη FIFA. Γερμανικό δικαστήριο αποφάσισε ότι η φόρμα δεν παραβίαζε κανέναν κανονισμό. Τελικά, και το πρόστιμο και οι βαθμοί ανακλήθηκαν.
Μια φανέλα που προκάλεσε πρόστιμο, αφαίρεση βαθμών, αγωγή, δικαστική απόφαση και αλλαγή κανονισμών. Καμία άλλη δεν έχει τέτοιο βιογραφικό.
En 2004 la FIFA a décidé de sanctionner de 6 points le Cameroun pour l’usage de ce maillot une pièce.
La Côte d’Ivoire via le Président de la FIF son Excellence Monsieur Jacques Anoma avait apporté son soutien au Cameroun alors que les deux pays étaient dans la même poule pour pic.twitter.com/8gU5OjNZZC
— 👔COEURDECOTTON🍀 (@coeurdecotton) January 29, 2022
Οι 10 πιο αμφιλεγόμενες — Η λίστα των Betarades
| Θέση | Χώρα & Μουντιάλ | Κατασκευαστής | Λόγος αμφισβήτησης |
|---|---|---|---|
| 🥇 1 | Καμερούν 2004 | Puma | Ολόσωμη φόρμα, πρόστιμο, δικαστήριο |
| 🥈 2 | Καμερούν 2002 | Puma | Χωρίς μανίκια, απαγόρευση FIFA |
| 🥉 3 | Ν. Κορέα 2002 | Nike | Σύμβολο αμφιλεγόμενης πορείας |
| 4 | Αργεντινή 1994 | Adidas | Απαγορευμένη μαύρη ρίγα |
| 5 | Νιγηρία 2018 | Nike | 3 εκ. προπαραγγελίες, μόδα vs ποδόσφαιρο |
| 6 | Γερμανία 2010 | Adidas | Συσχετισμός με SS |
| 7 | Βραζιλία 1994 | Umbro | Η μόνη βαρετή βραζιλιάνικη φανέλα |
| 8 | Μεξικό 1998 | ABA Sport | Αζτέκος θεός: τόλμη ή κιτς; |
| 9 | Αγγλία 1990 | Umbro | Ρόμβοι σε καλή πορεία |
| 10 | Ιρλανδία 1994 | Adidas | Ξεθωριασμένη και ξεχασμένη |
🏆 Φανέλες που δεν πέρασαν απαρατήρητες
Μια φανέλα δεν χρειάζεται να είναι ωραία για να γίνει αξέχαστη. Μερικές φορές αρκεί να προκαλέσει αρκετή αναταραχή ώστε να τη θυμούνται περισσότερο από τα αποτελέσματα. Το Καμερούν, η Puma και η FIFA μας έδειξαν ότι ακόμα και ένα κομμάτι υφάσματος μπορεί να γίνει πεδίο μάχης.
Για το πλήρες αφιέρωμα στο Μουντιάλ: Αφιέρωμα των Betarades για το Παγκόσμιο Κύπελλο
Για πρόγραμμα και αποτελέσματα: Μουντιάλ 2026 – Αγώνες & Αποτελέσματα
👉 Διάβασε επίσης για τις “Φανέλες στο Παγκόσμιο Κύπελλο” τα εξής άρθρα:
- Οι 10 πιο όμορφες φανέλες στην ιστορία του Μουντιάλ
- Οι 10 πιο παράξενες φανέλες που φορέθηκαν ποτέ σε Μουντιάλ